بیماری ارتفاع، که به عنوان بیماری حاد کوهستان (AMS) نیز شناخته میشود، زمانی رخ میدهد که بدن انسان برای سازگاری با محیطهای کمفشار و کماکسیژن در ارتفاعات بالا تلاش میکند. معمولاً این بیماری اندکی پس از صعود به ارتفاعات بالاتر از ۳۰۰۰ متر (تقریباً ۹۸۰۰ فوت) بروز میکند. واکنشهای فیزیولوژیکی به ارتفاع بالا را میتوان به سه نوع اصلی طبقهبندی کرد:
۱. کوهگرفتگی حاد (خفیف): این شایعترین نوع است و علائم آن میتوانند در عرض چند ساعت بروز کنند. این علائم شامل سردرد، سرگیجه، حالت تهوع و خستگی عمومی است.
۲. بیماری شدید کوهستان: که اغلب به عنوان «قاتل خاموش» شناخته میشود، میتواند در عرض ۱ تا ۳ روز تشدید شود و به طور بالقوه منجر به عوارض شدیدی مانند ادم مغزی (همراه با سردرد شدید، استفراغ جهنده و گیجی) یا ادم ریوی (که با سرفه مداوم، خلط کفآلود صورتی و تنگی نفس مشخص میشود) شود. تأخیر در مداخله میتواند تهدیدکننده زندگی باشد.
۳. بیماری مزمن کوهستان: این بیماری افرادی را که برای مدت طولانی در مناطق مرتفع اقامت دارند، تحت تأثیر قرار میدهد. علائم ممکن است شامل اختلالات خواب و مشکلات گوارشی باشد که با گذشت زمان عود میکنند.
چرا بیماری ارتفاع رخ میدهد؟
همانطور که به سرعت به ارتفاعات بالاتر از ۳۰۰۰ متر صعود میکنید، هوای رقیق و فشار جزئی اکسیژن کاهش یافته، محیطی چالش برانگیز برای بدن شما ایجاد میکند. این را میتوان به یک دونده سرعت تشبیه کرد که از او خواسته میشود بدون گرم کردن مسابقه دهد. واکنش بدن شامل "اعتراضات" مختلفی به شکل علائم است:
- سردرد و سرگیجه: شایعترین نشانههای اولیه.
تپش قلب و تنگی نفس: قلب سریعتر پمپاژ میکند و ریهها برای جذب اکسیژن بیشتر، سختتر کار میکنند.
حالت تهوع، استفراغ و از دست دادن اشتها: دستگاه گوارش شروع به عملکرد ضعیف میکند.
- بیخوابی و خستگی: کیفیت پایین خواب در شب منجر به بیحالی در طول روز میشود.
- کبودی لبها و ناخنها: نشانهی بارز کمبود اکسیژن در بدن.
لازم به ذکر است که بیماری ارتفاع نشانه ضعف شخصی نیست؛ بلکه یک واکنش فیزیولوژیکی طبیعی به کمبود اکسیژن است و هر کسی میتواند آن را تجربه کند.
چگونه بیماری ارتفاع را درمان کنیم؟
۱. تنفس اکسیژن با غلظت بالاتر: یکی از فوریترین راهها برای کاهش علائم بیماری ارتفاع، استنشاق هوای با غلظت اکسیژن بالاتر است.
۲. داروها: برخی داروها، به ویژه استازولامید، دگزامتازون یا نیفدیپین، میتوانند برای درمان بیماری ارتفاع و به تأخیر انداختن شروع علائم یا عوارض شدیدتر استفاده شوند.
۳. درمان با اکسیژن پرفشار (HBOT): علاوه بر اکسیژنرسانی فوری و دارو، محفظههای اکسیژن پرفشاردر کاهش بیماری ارتفاع مؤثر بودهاند:
مکمل اکسیژن قوی: در محیط HBOT، شما اکسیژن خالص را استنشاق میکنید و فشار بالاتر از حد معمول است. این امر باعث میشود مقدار قابل توجهی اکسیژن در جریان خون شما حل شود، به سرعت اشباع اکسیژن خون را بهبود بخشد و با هیپوکسی به طور مؤثرتری نسبت به استنشاق استاندارد اکسیژن مبارزه کند.
تسکین سریع علائم: برای علائم حاد مانند سردرد شدید، سرگیجه، حالت تهوع و خستگی، یک جلسه HBOT میتواند تسکین فوری ایجاد کند و امکان بهبودی سریع را فراهم کند.
درمان بیماریهای شدید: اکسیژن پرفشار برای درمان بیماریهای شدید ارتفاع، مانند ادم ریوی یا ادم مغزی ناشی از ارتفاع بالا، حیاتی است و به شما زمان کافی برای انتقال و بهبودی میدهد.
سازگاری بیشتر: برای افرادی که نیاز به اقامت کوتاه مدت یا کار در ارتفاعات بالا دارند، درمانهای منظم HBOT میتواند سازگاری بدن را افزایش دهد، عملکرد را بهبود بخشد و سطح انرژی را افزایش دهد.
به طور خلاصه، هنگامی که در محیطهای ارتفاع بالا احساس ناراحتی میکنید، محفظه اکسیژن پرفشار میتواند یک محیط موقت در ارتفاع پایین را شبیهسازی کند و امکان استراحت و بهبودی کارآمد را فراهم کند.
آیا درمان با اکسیژن پرفشار انرژی بیشتری فراهم میکند؟
درمان با اکسیژن پرفشار میتواند به دلایل زیر سطح انرژی را به طور قابل توجهی افزایش دهد:
افزایش اکسیژن رسانی: با فراهم کردن محیطی با فشار اتمسفر بالاتر از حد معمول، HBOT استنشاق اکسیژن خالص یا غلیظ را تسهیل میکند. این امر به طور چشمگیری میزان اکسیژن موجود در خون را افزایش میدهد و امکان انتقال کارآمد آن به تمام بافتها و سلولهای بدن را فراهم میکند. اکسیژن کافی برای تنفس هوازی سلولی بسیار مهم است و به استفاده مؤثر از مواد مغذی مانند گلوکز برای تولید انرژی (ATP) کمک میکند.
بهبود عملکرد میتوکندریاکسیژن نقش حیاتی در فرآیند فسفوریلاسیون اکسیداتیو میتوکندری دارد که برای تولید انرژی حیاتی است. HBOT میتواند عملکرد و فعالیت میتوکندری را افزایش دهد، راندمان تولید ATP را افزایش دهد و متعاقباً منابع انرژی را تقویت کند.
تسریع دفع مواد زائد متابولیک: این درمانهاترویج گردش خون و متابولیسم، بدن را قادر میسازد تا مواد زائد متابولیک مانند اسید لاکتیک را سریعتر تجزیه و دفع کند. این کاهش تجمع مواد زائد برای بازیابی عملکرد طبیعی عضلات و بافتها ضروری است و در نتیجه سطح انرژی را افزایش میدهد.
در پایان، درک بیماری ارتفاع و درمانهای آن، به ویژه از طریق اکسیژن درمانی پرفشار، برای هر کسی که به مناطق مرتفع سفر میکند، بسیار مهم است. با دانش و ابزار مناسب، بیماری ارتفاع را میتوان به طور مؤثر مدیریت کرد و به تجربیات ایمنتر و لذتبخشتر در ارتفاعات بالا منجر شد.
زمان ارسال: ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵